Nederlandse nieuwe bookmakers: waar ik zelf op let

Zaterdagochtend, halfzeven, de cv slaat aan met dat geluid alsof er iemand op zolder verhuist. Ik sta in de keuken met koffie die te sterk is geworden omdat ik de filter weer eens twee keer heb gevuld, en op mijn telefoon staat een berichtje van mijn buurman: "ken je die nieuwe gokwebsite al?" Hij had een advertentie gezien tussen twee video's over aanhangwagens. Dat is ongeveer hoe de meeste mensen erover horen, denk ik, en dat is precies waarom ik dit stuk wilde schrijven.

Want zodra het gesprek over nederlandse nieuwe bookmakers gaat, merk ik dat mensen vooral naar de voorkant kijken: de kleuren, de welkomstactie, hoe snel het scherm laadt. Ik kijk juist eerst naar de achterkant. Niet omdat ik zo'n brave jongen ben, maar omdat ik jaren geleden een keer een halve avond bezig was met een site die me ineens vroeg om een foto van mijn bankkaart. Sindsdien ben ik voorzichtiger. En ja, ook een beetje vervelend.

Dit is geen beoordeling van één aanbieder en ook geen tip om ergens een account te openen. Het is een rondje langs de dingen die in Nederland gelden zodra een nieuwe naam opduikt: de vergunning, het toezicht van de Kansspelautoriteit, het Cruks-register, de manier waarop je betaalt en de cijfers die iets vertellen over de markt waarin die nieuwe namen zich melden.

Vergunning boven alles

De regel is simpel. Alleen aanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit mogen zich in Nederland op spelers richten, en alles daarbuiten is illegaal aanbod, hoe vriendelijk de site ook oogt. De basis daarvoor staat in de Wet op de kansspelen, in de wetsdatabank te vinden onder het kenmerk BWBR0002469, met een versie die geldig is sinds februari vorig jaar. Die tekst is geen vrolijke leesstof, dat geef ik toe, maar hij bepaalt wel wat er met jouw geld en jouw gegevens mag gebeuren.

De Ksa zegt het zelf ook zonder omhaal: kijk of een aanbieder een vergunning heeft voordat je gaat spelen. Dat klinkt als zo'n waarschuwing die je wegklikt, en toch is het de enige controle die echt telt. Een nieuwe naam met een Nederlandse domeinnaam, een keurige iDEAL-knop en een klantenservice die "Beste speler" zegt, is nog geen legale aanbieder. De vraag is niet hoe Nederlands iets aanvoelt, maar of de toezichthouder de naam kent.

(Kleine zijsprong, want ik moet dit kwijt: ik heb thuis een bladwijzermap die "saaie dingen" heet, en daarin staan het vergunningenoverzicht van de Ksa, mijn energieleverancier en de vuilniskalender. Mijn vriendin vindt dat zorgwekkend. Ik vind het praktisch, want zo hoef ik nooit te zoeken.) Waar het op neerkomt: die controle kost je twee minuten, en je doet hem vóór je je DigiD of je identiteitsbewijs ergens uploadt, niet daarna.

Wat mij bij een eerste bezoek meteen opvalt, is hoe een aanbieder over zichzelf praat. Staat er ergens duidelijk wie de vergunninghouder is, of blijft het bij vaag "wij"? Eerlijk gezegd zegt die toon me bijna net zo veel als de kleine lettertjes onderaan.

Vergunningen met een einddatum

Iets wat bijna niemand weet: een Nederlandse online vergunning loopt niet eeuwig door. De eerste lichting vergunningen, uitgegeven bij de start van de legale markt in het najaar van 2021, kreeg een looptijd van vijf jaar en zou aflopen op 1 oktober van dit jaar. Dat is geen detail voor juristen alleen. Het betekent dat er in de markt beweging zit, dat namen kunnen verdwijnen en dat er ruimte komt voor aanbieders die je vorig seizoen nog nergens zag.

Daar komt bij dat de Kansspelautoriteit per 1 januari nieuwe beleidsregels heeft ingevoerd voor het verlengen van online vergunningen. Voor ons als spelers is de praktische gevolgtrekking niet spannend maar wel handig: wie vandaag een vergunning heeft, heeft die niet automatisch over een jaar nog, en de status van een aanbieder is dus geen eenmalige controle maar iets wat je af en toe opnieuw bekijkt. Ik doe dat meestal in januari, samen met het doorlopen van abonnementen die ik niet meer gebruik. Romantisch is het niet.

Precies in dat schuivende veld verschijnen nieuwe namen. Sommige zijn nieuw in Nederland maar al jaren actief in het buitenland, andere zijn echt vers. Dat verschil merk je zelden aan de website zelf, en ik vind het eerlijker om te zeggen dat je het ook niet altijd kunt achterhalen. Wat je wél kunt achterhalen is of de vergunning er is, en dat blijft het enige harde punt.

Cruks en de Nederlandse speeltoon

Het Nederlandse systeem heeft één onderdeel dat je bij buitenlandse sites niet tegenkomt, en dat is Cruks. Het centraal register uitsluiting kansspelen is geen vriendelijke optie die ergens in een instellingenmenu verstopt zit, maar een verplicht kader: elke legale aanbieder moet je bij het inloggen tegen dat register controleren, en wie zichzelf heeft laten inschrijven komt er simpelweg niet in. Begin vorig jaar stonden er 87.345 mensen in Cruks. Dat getal vind ik om de een of andere reden indrukwekkender dan alle omzetcijfers bij elkaar.

Een nieuwe aanbieder die zich netjes aan de Nederlandse regels houdt, zal je dus altijd om identificatie vragen en zal Cruks niet wegmoffelen. Sterker nog, de verwijzing naar dat register en naar hulpinstanties hoort gewoon zichtbaar te zijn. Als je op een site geen spoor van Cruks ziet en het aanmelden verdacht soepel gaat, dan weet je genoeg. Dat is geen paniekverhaal, het is de makkelijkste test die er is.

Dan die Nederlandse speeltoon, waar ik zelf een dubbel gevoel bij heb. De hele manier waarop hier over spelen gecommuniceerd wordt, is gedempt: geen schreeuwerige beloftes, wel limieten, wel vragen over je budget, wel een venster dat je eraan herinnert hoe lang je bezig bent. Het voelt soms als een gesprek met een bezorgde huisarts. Maar het werkt, en ik merk bij mezelf dat ik door die nuchtere toon eerder stop dan bij een site die me met confetti begroet. Dat mag ook gezegd worden!

IDEAL, creditcard en Paysafecard

Betalen is voor mij het tweede grote punt, na de vergunning. iDEAL is in de Nederlandse online gokmarkt de methode die je het meest tegenkomt, en dat is logisch: je betaalt via je eigen bank, in euro's, zonder dat je kaartnummers ergens achterlaat. Nieuwe aanbieders die zich serieus op Nederland richten hebben iDEAL vrijwel altijd staan, en als het ontbreekt terwijl de site verder helemaal Nederlands aanvoelt, is dat op zijn minst een vraag waard.

Naast iDEAL zie je meestal creditcard en soms Paysafecard. Die laatste gebruiken mensen om een vast bedrag vooraf vast te zetten, wat voor sommigen een prettige rem is en voor anderen juist onhandig omdat terugbetalingen anders lopen dan bij een bankoverschrijving. Ikzelf houd het bij één methode, en niet omdat dat zo slim is, maar omdat ik anders het overzicht kwijtraak in mijn bankapp en dan drie dagen later schrik van een afschrijving die ik zelf heb gedaan. Zelfkennis is ook iets.

Waar ik wel op let bij een onbekende naam: of storten en opnemen via dezelfde route gaan, en of de voorwaarden bij uitbetaling in gewone taal staan. Een aanbieder die vrolijk doet over storten en zwijgzaam over opnemen, vertelt je iets over zijn prioriteiten.

Cijfers achter de krimp

Nu de getallen, want die schetsen het decor waarin nieuwe namen opduiken. De legale Nederlandse online markt haalde in de eerste helft van vorig jaar een bruto spelresultaat van 600 miljoen euro, en in de tweede helft 602 miljoen, samen ongeveer 1,2 miljard euro over het hele jaar. Per maand kwam dat volgens de Ksa neer op zo'n 100 miljoen euro. Toch kromp die legale markt met 18,5 procent, en dat is het soort tegenstelling waar ik wel even van moest bijkomen.

Onderwerp	Cijfer
Bruto spelresultaat legale online markt, heel vorig jaar	ongeveer € 1,2 miljard
Actieve accounts per maand, eind vorig jaar	gemiddeld 1,38 miljoen
Inschrijvingen in Cruks, begin vorig jaar	87.345 personen
Kanalisatiegraad, begin vorig jaar	49 procent
Gemiddeld maandverlies per speler, tweede helft vorig jaar	ongeveer € 120

Achter die tabel zit meer verhaal. In de eerste jaarhelft waren er naar schatting 839.000 spelers actief bij legale Nederlandse aanbieders, terwijl de Ksa in het voorjaar uitkwam op 788.000 mensen die legaal online speelden, en die aantallen lopen uiteen omdat er verschillende meetmethodes achter zitten. Het aantal maandelijks actieve accounts ging van ongeveer 1,29 miljoen in de eerste helft naar gemiddeld 1,38 miljoen later in het jaar. Eén speler kan meerdere accounts hebben, dus reken die getallen niet één op één om naar personen.

Het punt dat me het meest bezighoudt, is de kanalisatie. Begin vorig jaar lag die op 49 procent, en het deel van het totale bruto spelresultaat dat bij legale aanbieders terechtkwam, zakte van 56 procent naar 53 procent in de tweede jaarhelft. Tegelijk steeg het aantal meldingen over illegaal aanbod naar 2.005, tegen 1.496 het jaar daarvoor. Met andere woorden: terwijl de legale markt kromp, verdween het spelen niet, het verschoof deels.

Eén cijfer vind ik hoopgevend. Het gemiddelde maandverlies van legale spelers lag in het voorjaar op 148 euro en daalde in de tweede jaarhelft naar ongeveer 120 euro, ruim een kwart lager dan het jaar ervoor. Dat wordt toegeschreven aan strengere regels rond spelersbescherming, precies de limieten waar iedereen in de sector over klaagt. Rapportages over betaal- en speelgedrag van Neteller wezen op hetzelfde beeld: strakkere bescherming, lagere kanalisatie.

Mijn eigen huisregels

Na al die getallen hou ik het voor mezelf klein. Eerst de vergunning, dan Cruks en de limieten, dan de betaalmethode, en pas daarna kijk ik of ik de site eigenlijk wel prettig vind. Die volgorde klinkt streng, maar hij scheelt me veel spijt, en hij kost minder tijd dan het uitzoeken van een nieuwe stofzuiger.

Wie gewoon wil zien welke namen er in Nederland rondgaan, komt online snel overzichten van nederlandse nieuwe bookmakers tegen, en dan begint het echte werk pas: zelf nakijken of de aanbieder daadwerkelijk een Nederlandse vergunning heeft. Een overzicht is een startpunt, geen keurmerk. De Ksa is de enige die daarover het laatste woord heeft, en dat woord kan per jaar veranderen door die verlengingsregels.

Stel ik altijd vooraf mijn limieten in, voordat ik één euro stort. Niet omdat ik denk dat het me uit de hand loopt, maar omdat ik weet dat ik op een zondagavond met een matige wedstrijd op de achtergrond andere beslissingen neem dan op een maandagmorgen. Een limiet die er al staat, hoef je niet te bedenken op het moment dat je hem het minst wil. En wie merkt dat het grip verliest, kan zich via Cruks laten uitsluiten, voor een periode die je zelf niet zomaar terugdraait — dat is geen straf, dat is een noodrem die werkt.

Mijn buurman, terug naar de keuken, heeft uiteindelijk niks gedaan met die advertentie. Hij vond het invullen van zijn gegevens te veel werk, en dat is misschien de meest Nederlandse afloop van dit verhaal die ik kon bedenken! Ik heb hem wel dat vergunningenoverzicht gestuurd, ongevraagd natuurlijk, want zo ben ik. Hij heeft er nooit op gereageerd, maar het staat nu in zijn bladwijzers, en daar doe ik het voor.

Als ik één ding zou willen dat blijft hangen, dan is het dat "nieuw" in deze markt niet hetzelfde is als "beter" of "veiliger". Nieuw betekent alleen dat je minder weet, en dus dat je iets meer moet controleren. De regels zijn er, het register is er, de toezichthouder is er, en de rest is gewoon een kwestie van rustig beginnen en op tijd stoppen. Dat laatste blijft het moeilijkste deel, ook voor mij!